Publikacje

Broszura Skazani na dożywotnie więzienie: „Uwięzienie bez nadziei zwolnienia jest w wielu aspektach podobnym przypadkiem jak kara śmierci – nigdy nie mógłbyś odpokutować za swoje przestępstwo”. Broszura dedykowana więźniom dożywotnim i ich najbliższym. Jest napisana w formie dialogu – Autorzy tłumaczą czytającemu dlaczego znalazł się w dożywotnim więzieniu, w czym pozostaje dłużny, ale i wolny oraz do czego może dążyć.

J. Klimczak, M. Kłapeć Warsztaty dla więźniów skrajnie długoterminowych – prawo do drugiej szansy dla skazanych i pierwsze kroki dla studentów: Autorki prezentują projekt dydaktyczno-warsztatowy „Więźniowie skrajnie długoterminowi – prawo do drugiej szansy”, który współrealizowały w ramach Instytutu Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji Uniwersytetu Warszawskiego w latach 2014–2016 w trzech Zakładach Karnych: nr 1 i nr 2 w Strzelcach Opolskich oraz w Opolu Lubelskim i w Areszcie na Mokotowie. Projekt był skierowany do więźniów prawomocnie skazanych na karę dożywotniego pozbawienia wolności oraz skazanych na karę 25 lat pozbawienia wolności. Realizacja warsztatów udowodniła, że współpraca między środowiskiem akademickim a Służbą Więzienną jest potrzebna i skuteczna.

M. Markowska Całe życie za kratami Kilka uwag na marginesie konferencji naukowej „Dożywotnie pozbawienie wolności. Zabójca, jego zbrodnia i kara”: Autorka ciekawie referuje treści dwudniowej konferencji międzynarodowej „Dożywotnie pozbawienie wolności. Zabójca, jego zbrodnia i kara”, która odbyła się 30-31 marca 2017 r. na Uniwersytecie Warszawskim. Konferencja była zwieńczeniem trzyletnich prac badawczych Zespołu pracującego pod kierunkiem prof. Andrzeja Rzeplińskiego, prac finansowanych przez Narodowe Centrum Nauki. Swoje badania przedstawili także eksperci i naukowcy z Krakowa, Łodzi, Ukrainy, Portugalii, Indii, Republiki Południowej Afryki i Australii. Honorowym gościem był prezydent Europejskiego Komitetu do Spraw Zapobiegania Torturom oraz Nieludzkiemu lub Poniżającemu Traktowaniu albo Karaniu (CPT), który przedstawił standardy postępowania z więźniami dożywotnimi.

M. Niełaczna Sprawiedliwość skrajna: Publikacja jest efektem trzyletniej pracy badawczej (badań terenowych i wywiadów) i składa się z dwóch części. Część I zawiera wyniki badań nad wykonaniem kary dożywotniego pozbawienia wolności w Polsce, refleksje na temat sensu tej kary i problemach, które w jej trakcie powstają. Są to refleksje zawarte w wypowiedziach więźniów dożywotnich i funkcjonariuszy więziennych. Wskazują oni, że tej kary nie można jej „odsiedzieć”. Bliższy jej znaczeniu jest anglojęzyczny termin „serve”, czyli „odsłużyć” karę. Kojarzy się z dawaniem czegoś od siebie, nie tylko poprzez pracę nad sobą, ale faktyczne działania podjęte na rzecz innych. Także słowo „rehabilitation” w przypadku więźniów dożywotnich ma głębsze znaczenie. Zbrodnia, której się dopuścili i krzywda, której byli sprawcami pozwala stawiać im wymaganie zrehabilitowania się w oczach własnych i społeczeństwa. System więzienny ma sprzyjać im w sprostaniu temu wymaganiu, jednak zrozumienie go i zaakceptowanie jest ich własną decyzją, za którą ponoszą odpowiedzialności.

Część II dotyczy stosowania i przedłużania nadzwyczajnego statusu tzw. więźnia niebezpiecznego umieszczonego w oddziale o maksymalnym zabezpieczeniu. Autorka stosuje ciekawą analogię z człowiekiem w akwarium – nawet jeśli wybuchnie agresją, woda „zatopi” jej skutki. W całej publikacji wybrzmiewają ważne wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu: Vinter i inni oraz James, Wells i Lee przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, a następnie Piechowicz i Horych przeciwko Polsce.

M. Niełaczna Wykonać karę. i co dalej? Wykonanie kary dożywotniego pozbawienia wolności w Polsce: „Wykonać karę – i co dalej? W akademickich dyskusjach nad tą karą doszłam do wniosku, że tej kary się nie wykonuje ani się nie odbywa. To ludzkie życie – jedno zabrane, drugie stracone. Życie, które stawia przed nami egzystencjalne pytania. Czy da się zrównoważyć element represji i odwetu z elementem ludzkiego traktowania skazanych? Czy da się zapewnić im w więzieniu to, co konieczne, aby zachowali swoje człowieczeństwo? I kto bierze za to odpowiedzialność? Do czego zmierza wykonanie tej kary? Czy więźniowie dożywotni mają szansę na odzyskanie wolności?” – Autorka referuje wywiady z oficerami Służby Więziennej i skazanymi na dożywocie. Ich wypowiedzi świadczą o specyfice wykonania tej kary, innym podejściu do pracy i życia w więzieniu.