W dniach 13-14 grudnia 2019 r. w Wyższej Szkole Policji w Szczytnie odbyła się I Ogólnopolska Studencka Konferencja Interdyscyplinarna „Śladami zabójcy – zabójstwo i jego aspekty”, organizowana przez działające w ramach uczelni Studenckie Koło Kryminologiczne „Causa Mali”.
Choć tematyka konferencji skłaniała głównie do refleksji na temat zabójcy i jego zbrodni, nasz zespół zdecydował podjąć temat kary, konkretnie zaś – kary dożywotniego pozbawienia wolności.
W ciągu dwóch dni usłyszeliśmy wiele ciekawych referatów, przede wszystkim wykładowców Wyższej Szkoły Policji w Szczytnie – podinsp. dr Agnieszki Sadło-Nowak oraz nadkom. dr Anny Kalisz, które rozpoczęły konferencję od wprowadzenia nas w normatywne i kryminologiczne aspekty zabójstwa. Szczególną uwagę zwróciły one na zabójstwa uprzywilejowane (zabicie człowieka pod wpływem silnego wzburzenia usprawiedliwionego okolicznościami, zabicie dziecka przez matkę w okresie porodu pod wpływem jego przebiegu oraz zabicie człowieka na jego żądanie i pod wpływem współczucia dla niego). Z kolei drugi dzień obrad rozpoczął podkom. Rafał Kotapka, opowiadając o znaczeniu śladów użycia broni palnej w sprawach o zabójstwa. Podkreślał on, jak cenny stanowią dowód i swoim wystąpieniem wzbudził niemałe zainteresowanie – zarówno cywile, jak i mundurowi słuchali jego referatu z wypiekami na twarzy.
Również brać studentów i doktorantów zaprezentowała szeroki wachlarz zainteresowań badawczych i wysoki poziom wystąpień – poznaliśmy historie i modus operandi wielu zabójców. Studentka II roku kryminologii na Uniwersytecie Warszawskim, Pani Kamila Filipczak, zaprezentowała podział zabójstw na tle seksualnym oraz przypadek Wampira z Bytomia – Joachima Knychały. Poznaliśmy historię jego życia – także to, kim był, nim zaczął zabijać. Z kolei doktorant z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, Pan Tomasz Juraszek, opowiedział o predyktorach dokonania zabójstwa na tle seksualnym ze szczególnym uwzględnieniem profilu psychologicznego sprawcy, były to m.in. wnioski wynikające ze studium przypadku Edmunda Kolanowskiego. Był to przypadek niezwykle ciekawy z perspektywy badawczej, gdyż Edmund Kolanowski przeszedł ogromną zmianę wewnętrzną – od wyrzutka, outsidera, milczka, dziecka z którym nikt nie chciał się bawić (ze względu na wyjątkowo nieprzyjemną chorobę skóry), człowieka lękającego się własnego cienia, do mężczyzny pewnego siebie na tyle, by bez poczucia skrępowania proponować seks przypadkowo napotkanym kobietom. Niestety, dla nich kończyło się to na ogół tragicznie. Jednak to jedynie wierzchołek góry lodowej – prócz tego, Kolanowski profanował i okaleczał zwłoki, wycinając z nich piersi i narządy rodne, które następnie przyszywał do manekina i używał w celach seksualnych. Zarówno Kolanowski jak i Knychała zostali skazani na karę śmieci, a oba wyroki wykonano.
Podobne studia przypadków właściwie stanowiły większość wystąpień konferencyjnych – poznaliśmy także sylwetkę i przebieg zbrodniczej działalności Wampira z Zagłębia, czyli Zdzisława Marchwickiego („idola” Kolanowskiego), przypadek zabójczego małżeństw Freda i Rosemary Westów oraz wysłuchaliśmy analizy sprawy Rity Gorgonowej w ujęciu sprawcy przez pryzmat etiologii przestępczości kobiet oraz jurysprudencji feministycznej.
Nie sposób opowiedzieć tu o wszystkim, co wydarzyło się w ciągu tych dwóch dni, jednak bez wątpienia był to dla nas czas owocny i niezwykle pouczający.
Nasz zespół także postanowił podzielić się cząstką aktualnie prowadzonych badań – członkini naszego Zespołu Badawczego, działającego w ramach Katedry Kryminologii i Polityki Kryminalnej na Uniwersytecie Warszawskim, Anna Malinowska, wygłosiła referat „Najlepsi z najgorszych i źli stale. Dożywotni więźniowie”, w którym przedstawiła główne założenia aktualnie realizowanego (pod taką samą nazwą) projektu. (Więcej na jego temat można przeczytać w zakładce „Badania”.) Wśród zaprezentowanych referatów, był to właściwie jedyny poświęcony tematyce kary jako nieodłącznego elementu zbrodni. Referat spotkał się z dużym zainteresowaniem i pozytywnym odbiorem zarówno wśród obecnych na konferencji studentów-cywili, funkcjonariuszy Policji, a także wykładowców. Szczególną uwagę audytorium przykuł jednak fragment listu Piotra D., mężczyzny skazanego na karę dożywotniego pozbawienia wolności, wieloletniego klienta kliniki 42 KKW.
Wierzymy, że tych kilka słów „zza krat” skłoniło odbiorców do chwili refleksji nad karą dożywotniego pozbawienia wolności, jej aktorami i daleko idącymi skutkami.
Oprac. Anna Malinowska